Je gaat al jaren naar de sportschool, loopt marathons of doet mee aan triathlons. Je bloeddruk is goed, je gewicht klopt en je voelt je stukken fitter dan leeftijdsgenoten die op de bank zitten. Logisch dat je hart het dan ook goed doet - toch?
Dat is precies de aanname die recent Europees en Amerikaans kardiologisch onderzoek aan het wankelen brengt. Wetenschappers van het Radboudumc in Nijmegen publiceerden in april 2026 samen met de Europese Vereniging voor Preventieve Cardiologie (ESC) en het American College of Cardiology nieuwe richtlijnen voor actieve sporters boven de 35. De conclusie: jarenlang intensief trainen brengt specifieke risico's mee voor je hart, en die risico's worden te vaak over het hoofd gezien.
Wat het Radboudumc-onderzoek aantoonde
De nieuwe richtlijnen zijn gebaseerd op groeiend bewijs dat zogenoemde masters athletes - sporters van 35 jaar en ouder die regelmatig intensief sporten - vaker bepaalde hartafwijkingen hebben dan minder actieve leeftijdsgenoten. Dat klinkt contra-intuïtief, maar het gaat om specifieke aandoeningen die lijken samen te hangen met langdurig intensief trainen.
Cardioloog Thijs Eijsvogels van het Radboudumc, die de richtlijnen mede opstelde, maakt meteen duidelijk: dit is geen reden om te stoppen met sporten. Sporten blijft verreweg gezonder dan stilzitten. Maar voor sporters die al jaren meerdere keren per week intensief trainen, loont het om het hart ook daadwerkelijk te laten controleren.
De richtlijnen zijn gepubliceerd in zowel het European Heart Journal als het Journal of the American College of Cardiology. De toelichting van het Radboudumc geeft een toegankelijke samenvatting van de bevindingen.
Welke hartproblemen komen voor bij intensieve sporters?
De onderzoekers identificeerden vier aandoeningen die vaker optreden bij masters athletes:
- Atriumfibrilleren - een onregelmatige hartslag die vaker voorkomt bij duursporters die al jaren trainen op hoog niveau
- Aderverkalking in de kransslagaderen - ook bij fitte sporters kan coronair calcium ophopen, soms meer dan verwacht
- Verwijding van de aorta - de grote lichaamsslagader kan bij sommige sporters iets wijder worden dan normaal
- Litteekenweefsel in het hartspier - ook wel myocardiale fibrose, zichtbaar op een MRI en soms het gevolg van doorgaans onopgemerkte kleine schades
Atriumfibrilleren stond al langer op de radar bij marathonlopers en wielrenners die jaren op hoog niveau trainden. Wat nieuw is, is dat er nu concrete richtlijnen zijn over hoe artsen en sporters hiermee moeten omgaan - in plaats van een generiek advies dat voor iedere patiënt hetzelfde is.
Hoe herken je klachten als sporter?
Dat is precies het lastige: hartklachten presenteren zich bij intensieve sporters anders dan bij mensen die weinig bewegen. Kortademigheid die normaal aanvoelt na een zware training, hartkloppingen die je wijt aan vermoeidheid, of een plotseling dalend prestatieniveau dat je toeschrijft aan overtraining - al deze signalen kunnen iets anders betekenen.
De nieuwe richtlijnen benadrukken dit punt nadrukkelijk. Wat bij een gewone patiënt meteen rode vlaggen zou zijn, merkt een sporter misschien nauwelijks op. Een plotseling prestatieverlies zonder duidelijke verklaring is één van de signalen waarbij artsen nu worden aangespoord om grondiger naar het hart te kijken.
Wil je weten wanneer je nét iets te hard pusht voor je herstel? Lees ook ons artikel over hoe minder trainen soms betere resultaten geeft - soms geeft je lichaam signalen die verder gaan dan gewone vermoeidheid.
Wat de nieuwe richtlijnen veranderen
Het grootste verschil met de oude aanpak is dat er nu ruimte is voor maatwerk. Eerder was het vaak zwart-wit: een hartafwijking gevonden, stoppen met topsport. De nieuwe consensus-statement van ESC en ACC pleit voor gedeelde besluitvorming - arts en sporter kijken samen naar de risico's en opties, in plaats van dat de arts een eenzijdige beslissing neemt.
Een triatleet van 52 die al 20 jaar traint en een lichte aderverkalking heeft, hoeft niet per se de schoenen aan de wilgen te hangen. Maar hij of zij heeft wel baat bij een gesprek met een cardioloog die begrijpt hoe jarenlange topsport het hart vormt - en dat is niet altijd de kennis die een huisarts standaard heeft.
Dit verandert er voor jou als actieve sporter boven de 35
Moet je nu stoppen met marathontraining? Absoluut niet. Maar er zijn een paar dingen die het waard zijn om te onthouden.
Als je al vijf tot tien jaar intensief sport en nog nooit een hartscreening hebt gehad, is dat een gesprek waard met je huisarts. Niet omdat er waarschijnlijk iets mis is, maar omdat je bij een eventueel probleem veel meer opties hebt als je het vroeg ontdekt.
Herstel is bovendien geen bonus maar een vereiste. Sport heeft enorme voordelen voor je mentale gezondheid en stressniveau, maar het lichaam heeft ook echte rustdagen nodig - zeker naarmate je ouder wordt en je herstelcapaciteit verandert.
En als je plotseling minder presteert, je hart onregelmatig voelt kloppen, of sneller buiten adem bent dan normaal bij dezelfde inspanning: ga dan naar de dokter. Niet over een maand, maar deze week.
Het goede nieuws: de meeste masters athletes die gescreend worden, hebben niets ernstigs. Maar voor degenen bij wie wel iets wordt gevonden, kan vroege ontdekking alles uitmaken.