Je hebt een zware beenworkout achter de rug en je kunt morgen amper de trap af lopen. Logisch dat de ibuprofen uit het kastje komt. Toch blijkt uit onderzoek dat precies dat middel je spieren kan afremmen in het herstelproces waarvoor je net zo hard getraind hebt.
Wat ibuprofen met je spieren doet
Voor een onderzoek uit 2002 lieten wetenschappers 24 mannen tien tot veertien sets zware excentrische beenoefeningen doen en verdeelden ze daarna in drie groepen: een groep kreeg de maximale vrij verkrijgbare dosis ibuprofen (1.200 mg per dag), een groep kreeg paracetamol (4.000 mg per dag) en een groep kreeg een placebo. Bij de placebogroep steeg de eiwitsynthese in de spier 24 uur na de training met 76 procent. Bij de ibuprofengroep bleef die stijging steken op 35 procent, bij de paracetamolgroep op 22 procent. Beide pijnstillers onderdrukten dus de opbouw van nieuw spierweefsel, in doseringen die iedereen zonder recept bij de drogist kan kopen.
Opvallend genoeg maakte het voor de ervaren spierpijn niet uit welke groep je zat. De deelnemers die ibuprofen of paracetamol slikten, voelden zich niet minder stijf dan de placebogroep. Je betaalt dus mogelijk in spiergroei voor een pijnstillend effect dat er volgens deze meting niet eens was.
Waarom je toch snel naar de pillenstrip grijpt
De gedachte achter een pijnstiller na het sporten is logisch: spierpijn voelt als een ontsteking, en ontstekingsremmers lijken dan de juiste oplossing. Maar die lichte ontstekingsreactie na krachttraining is onderdeel van het herstelproces zelf. Je lichaam stuurt signaalstoffen naar de beschadigde spiervezels om ze op te bouwen tot sterker weefsel. Rem je die reactie af met een NSAID zoals ibuprofen, dan rem je mogelijk ook de aanpassing waar je voor trainde.
Dat is ook precies waarom veel coaches tegenwoordig terughoudender zijn met het standaard aanraden van pijnstillers na een training. Wil je structureel aan spieropbouw werken, kijk dan ook naar de rol van eiwitten in herstel en spieropbouw, want eiwitsynthese is precies het proces dat in dit onderzoek werd afgeremd.
Niet alleen spierherstel loopt risico
Het beperkt zich niet tot spierweefsel. Een Amerikaanse studie onder 89 deelnemers van een ultraloop van 50 mijl liet zien dat ongeveer 44 procent aan het einde van de race een duidelijk verminderde nierfunctie had. Dat kwam vaker voor bij de lopers die ibuprofen hadden ingenomen dan bij de groep die een placebo kreeg, al was het verschil tussen de twee groepen niet statistisch significant. Een snellere finishtijd en meer gewichtsverlies tijdens de race, wat duidt op uitdroging, verhoogden het risico extra. De onderzoekers noemen dit een kleine studie zonder onderzoek naar langetermijneffecten, maar vinden de uitkomst reden voor voorzichtigheid bij intensieve duursporten.
Bij fietsers is bovendien gezien dat ibuprofen de schade aan de darmwand die door intensieve inspanning ontstaat, juist vergroot in plaats van verkleint. De combinatie van zware inspanning en een NSAID lijkt op meerdere plekken in het lichaam een averechts effect te hebben.
Wanneer een pijnstiller wél zinvol is
Dit betekent niet dat je nooit meer naar een pijnstiller mag grijpen. Bij een acute blessure, zoals een verzwikte enkel of een scherpe pijn die niet bij normale spierpijn past, is overleg met een huisarts of fysiotherapeut een ander verhaal dan het routinematig innemen van ibuprofen na elke zware beenworkout. Het gaat hier specifiek om het gewoontegebruik van NSAID's als herstelmiddel bij gewone, trainingsgerelateerde spierpijn (in het Engels DOMS, delayed onset muscle soreness), niet om pijnbestrijding bij een echt letsel.
Gebruik je vaker pijnstillers rond je trainingen, bijvoorbeeld voor een hardloopwedstrijd of een zware trainingsblok, dan is het verstandig dat met je huisarts te bespreken. Zeker bij regelmatig gebruik wordt aanbevolen de nierfunctie in de gaten te houden.
Dit doe je in plaats van een pijnstiller slikken
Gewone spierpijn na een training vraagt eerder om tijd en de juiste basisvoorwaarden dan om een pilletje. Voldoende eiwit binnen een paar uur na je training helpt de spiervezels die net beschadigd zijn weer op te bouwen. Minstens zo belangrijk, en vaak onderschat, is slaap: je spieren groeien niet in de sportschool maar in je bed, omdat het grootste deel van het herstel juist tijdens je slaap gebeurt.
Voel je je na een zware sessie helemaal plat, dan werkt een rustige wandeling of lichte fietstocht vaak beter dan stilzitten en wachten op de pijnstiller. Benieuwd hoe dat precies werkt? Lees ook waarom bewegen op je rustdag je sneller sterker maakt.
Wat je morgen anders doet
Je hoeft ibuprofen niet voorgoed uit het medicijnkastje te gooien, maar grijp er niet meer automatisch naar zodra je spieren na een zware training protesteren. Geef je lichaam eerst de kans om via eiwit, slaap en lichte beweging te herstellen. Houdt de pijn langer aan dan normale spierpijn, of twijfel je of het om een blessure gaat, dan is een gesprek met je huisarts of fysiotherapeut een betere stap dan zelf een pilletje nemen.