Je koopt een potje magnesium of een pre-workout, leest het etiket en gaat ervan uit dat er in zit wat erop staat. Dat klopt vaker niet dan je zou denken. Uit onderzoek van de Dopingautoriteit blijkt dat voedingssupplementen soms stoffen bevatten die nergens op de verpakking genoemd worden, terwijl ze wel invloed hebben op je lichaam en in sommige gevallen zelfs als doping gelden. Voor topsporters is dat een probleem dat hun carrière kan kosten. Voor de gemiddelde sportschoolganger is het vooral een kwestie van gezondheid.
Wat er mis kan gaan in een supplementenpotje
Voedingssupplementen vallen in Nederland onder andere regels dan medicijnen. Een fabrikant hoeft niet vooraf te bewijzen dat een product veilig is of precies bevat wat op de verpakking staat, zoals dat bij geneesmiddelen wel moet. Daardoor kunnen er tijdens de productie sporen van andere stoffen in een supplement terechtkomen, bijvoorbeeld doordat dezelfde fabrieksmachines voor meerdere producten worden gebruikt. Soms gaat het om kleine hoeveelheden, soms zit er bewust een stof in die de werking moet versterken zonder dat die vermeld staat.
Het Voedingscentrum waarschuwt dat er regelmatig gezondheidsklachten worden gemeld na gebruik van sportvoedingssupplementen, met name pre-workoutproducten en cafeïnesupplementen. Dat is geen reden om alle supplementen te wantrouwen, maar wel om kritischer te kijken naar wat je koopt.
Het NZVT-keurmerk: wat het wel en niet garandeert
Om dit risico te beperken, bestaat in Nederland het Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport, kortweg NZVT. Fabrikanten kunnen hun product per productiebatch laten testen op meer dan 160 verboden stoffen. Slaagt een batch voor de test, dan mag die het NZVT-keurmerk dragen. Dat betekent niet dat het supplement per definitie gezond of nuttig is, alleen dat die specifieke batch vrij is van de geteste dopingstoffen.
Het systeem is een initiatief van de Dopingautoriteit, samen met de branchevereniging voor voedingssupplementen en de Nederlandse sportkoepel. Belangrijk om te weten: het keurmerk geldt per batch, niet voor een merk of product in zijn geheel. Een nieuwe productieronde van hetzelfde supplement is dus niet automatisch ook getest, tenzij de fabrikant dat opnieuw laat doen.
Welke supplementen het vaakst getroffen worden
Uit meldingen bij de Dopingautoriteit komen vooral pre-workoutproducten, vetverbranders en sommige eiwitpoeders naar voren als risicogroepen. Dat zijn categorieën waarin fabrikanten vaak concurreren op een sterk merkbaar effect, wat de verleiding vergroot om er iets aan toe te voegen dat niet vermeld staat. Basissupplementen zoals magnesium en creatine komen minder vaak in het nieuws met dit soort problemen, al blijft controle ook daar verstandig. Wil je weten waar magnesium en creatine wel goed voor zijn, lees dan ook ons artikel over magnesiumtekort bij sporters en waarom creatine allang niet meer alleen voor bodybuilders is.
Bij afslanksupplementen ligt het risico nog wat hoger, omdat fabrikanten daar het meest onder druk staan om snel zichtbaar resultaat te beloven. We schreven eerder al waarom je afslanksupplement gevaarlijker kan zijn dan je denkt, en de zorgen rond gecontamineerde batches sluiten daar direct op aan.
Zo herken je een betrouwbaar supplement
Een paar vuistregels helpen om het risico te beperken. Kijk eerst of een product het NZVT-keurmerk draagt, zeker als je serieus of op wedstrijdniveau sport. Vertrouw niet blind op internationale merken die alleen in het Engels communiceren over kwaliteitscontrole, want Nederlandse en Europese regelgeving is strenger dan die in bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Koop supplementen bij een vaste, bekende winkel of drogist in plaats van bij een onbekende webshop met verdacht lage prijzen, en wees extra voorzichtig bij producten die een wonderbaarlijk snel effect beloven. Hoe sterker de belofte, hoe groter de kans dat er meer in het potje zit dan het etiket vermeldt.
Twijfel je over een specifiek product? De Dopingautoriteit houdt een openbare database bij van geteste batches, waarin je het productienummer van je eigen potje kunt opzoeken.
Zo blijft je supplementenkastje geen gokkast
Supplementen kunnen een zinvolle aanvulling zijn op je training, maar alleen als je weet wat erin zit. Het NZVT-keurmerk is geen garantie voor wondereffecten, wel een concreet signaal dat een fabrikant zijn productieproces serieus neemt. Check dus niet alleen de ingrediëntenlijst, maar ook of er onafhankelijk getest is, voordat je iets nieuws aan je routine toevoegt.